free web hosting | free hosting | Business WebSite Hosting | Free Website Submission | shopping cart | php hosting
M4 SHERMAN MEDIUM TANK
'KLEIN MAAR DAPPER'

Voorwoord

Het begon met de ontdekking van een boek met een vuurrood kaft. Dikke witte letters, op de rug, lazen de titel; 'BARBARA'. Met vunzige gedachten trok ik het uit de kast. Geschreven door Wayne Robinson, bleek het bij nadere beschouwing over een tank te gaan die getooid ging met de titel van het boek. Vunzige gedachten verdwenen, claustrofobische horror kwam er voor in de plaats. De hoofdrol was weggelegd voor een M4 Sherman tank en haar bemanning. In DD uitvoering kwam ze aan land op Omaha Beach in Normandië en vocht een bloedige strijd tot in Duitsland. Met een atlas ernaast las ik het boek in één adem uit. De fascinatie voor de M4 Medium Tank was geboren.

links het boek 'Barbara', rechts een M4 Sherman in Overloon

1941

In april 1941 worden vijf voorstellen getoond, aan het Amerikaanse leger, van een ontwerp voor een middengewicht tank. Met de naam Medium Tank T6 kan het zijn afkomst niet verloochenen. Het heeft hetzelfde chassis als de M2A1 en M3, en dezelfde mechanische opstelling, een schilpad-romp, zijdeuren in de romp, een centraal geplaatste koepel uit één stuk waarin een 75mm kanon geplaatst is met een coaxiaal .30 machinegeweer. Net als bij de M3 waren twee .30 machinegeweren in de romp aangebracht. Voor de bestuurder was een luik aangebracht in de romp. In mei 1941 wordt een houten 'mock-up' getoond aan het Armored Force Board, deze geven opdracht tot het vervaardigen van een prototype. Het eerste prototype kan in september 1941 getoond worden. De naam wordt vanaf oktober 1941 dan gestandaardiseerd als M4 Medium Tank als de testen succesvol zijn verlopen.

Een prototype van de M4

1942

Begin 1942 moeten dan de eerste nieuwe tanks dan van de productielijn beginnen te lopen. De belangrijkste wijziging in het productiemodel is het verwijderen van de zijdeuren in de romp. Een extra luik naast de bestuurder wordt geïnstalleerd op de plaats waar de machinegeweerschutter zijn plek heeft. Aan de onderzijde wordt tevens een ontsnappingsluik gemaakt. Het produceren van de ronde romp blijkt een moeilijke opgave. De fabricage uit één stuk neemt veel tijd in beslag en de levering van 2000 per maand kan niet gehaald worden. Voor fabrieken die niet de mogelijkheid hebben om rompen te gieten wordt, als simpeler oplossing, gekozen voor de gelaste hoekige romp. De tanks met de gelaste romp krijgen de naam M4 en de ronde gegoten versie de naam M4A1. De M4 serie wordt gebouwd in elf verschillende fabrieken met honderden aanleverbedrijven voor de onderdelen. De M4, of Sherman (de naam die de Britten er aan geven) zal de meest geproduceerde Amerikaanse tank worden. De originele M4 had dezelfde motor en chassis als de M2A1 en M3. De, door Wright gebouwde, Continental R-975 was eigenlijk een radiale luchtgekoelde negencilinder vliegtuigmotor. Maar door de herbewapening in de Verenigde Staten in de eerste oorlogsjaren wordt het als snel duidelijk dat de levering van motoren een probleem zal vormen. De vliegtuigindustrie vraagt ook om vliegtuigmotoren. Er worden enkele dieselmotoren getest maar deze blijken niet te bevallen, en worden dan ook niet (in eerste instantie) gebouwd in de productiemodellen van de standaard M4.

De anatomie van de M4

Ondanks de verschillende modellen van de M4 Sherman tank veranderde aan de basis weinig. De bemanning bestond uit 5 man. De bestuurder zat aan de linkerzijde van de transmissie. Deze bediende hendels om de tank te sturen. Remmen werd gedaan door beidde hendels tegelijk naar zich toe te trekken. Naast de bestuurder zat de assistent-chauffeur. Deze bediende het .30 machinegeweer rechts in de voorzijde. Rechtsachter in de koepel had de commandant zijn plaats met direct voor hem de schutter van het kanon. Aan de linkerzijde in de koepel zat de lader van het kanon. Voor ieder van de bemanning was een periscoop aangebracht. Deze konden draaien en op hoogte gesteld worden. Behalve die van de schutter, deze was verbonden met het kanon, zodat deze altijd synchroon de schietrichting aangaf. De vroege types M4 hadden tevens kijksleuven voor de bestuurder en zijn bijrijder in de beschermende voorplaat, deze vervielen in latere modellen. In latere modellen kreeg de commandant in zijn koepel, in plaats van één periscoop, er zes geplaatst wat een enorme verbetering in het zich rondom de tank verschafte.

Het binnengedeelte van een periscoop van de M4 Sherman

Toegang kregen de bemanningsleden via de twee luiken voor op de boeg en via het luik van de commandant. Als extra ontsnappingsmogelijkheid was in de vloer achter de assistent-chauffeur een luik aangebracht. Standaard was de M4 uitgerust met het 75mm kanon en een coaxiaal .30 machinegeweer. Deze hele combinatie kon als elevatie 25 graden omhoog en 10 graden naar beneden gesteld worden. Verstelling van elevatie ging met een handwiel. Het kanon was uitgerust met een girostabilisator, deze hield het kanon op één hoogte wanneer de tank zich voortbewoog. Het kanon en het coaxiaal machinegeweer werden elektronisch afgeschoten via voetschakelaars links van de schutter. De koepel kon 360 graden draaien, elektrisch of handmatig.

M4 Series Models

M4

Dit is de originele uitvoering met de Continental motor en de gelaste romp. Er werden 8389 van geproduceerd. Hiervan waren 6748 uitgerust met het 75mm kanon en 1641 met een 105mm houwitser.

Een originele M4 als monument te zien in Wiltz, Luxemburg

M4A1

Dit type lijkt het meest op het T6 prototype met de gegoten romp en Continental motor en als zo danig ook de eerste in productie. In totaal komen er 9677 van de band. Hievan waren 6281 uigerust met het 75mm kanon en 3396 met het 76mm kanon. De Britten gaven de M4A1 de naam Sherman II terwijl het type met het 76mm kanon Sherman IIA genoemd werd.

Een M4A1 Fort Lewis, Washington State, USA

M4A2

Deze versie met de gelaste romp maakte gebruik van een General Motors 6046 diesel motor. Origineel bestemt voor de M3A2 medium tank bleek deze geschikt voor de M4. De opstelling van de motoren bestond uit twee naast elkaar geplaatste GM vrachtwagen motoren. Via de Lend-Lease gingen deze versies naar Rusland. Andere gebruikers waren de Britten en de US Marines. Het Amerikaanse leger heeft er maar een handje vol van in gebruik gehad. In totaal worden er 11.283 stuks geleverd, waarvan 8053 met het 75mm kanon en 3230 met het 76mm kanon. De Britten noemen de M4A2 versie de Sherman III (met de 'A' toevoeging als het 76mm kanon geplaatst is).

Links de bovenzijde van de koepel, rechts de voorzijde met 76mm kanon

M4A3

Deze versie werd geleverd met de gegoten en gelaste romp en was voorzien van een nieuwe motor, de Ford GAA V-8. Deze motor was speciaal ontwikkeld ter vervanging van de Continental. Opvallend detail aan de nieuwe koepel voor het 76mm kanon was de opslag van de granaten. Waren bij de vorige modellen de granaten ‘droog’ opgeslagen in de koepel, in de M4A3 met het 76mm kanon werd het zogenaamde ‘wet stowage’ geïntroduceerd. Vanwege het grote explosiegevaar dat iedere keer plaatsvond bij een treffer, werden de granaten bij dit type opgeslagen in buizen gevuld met een mengsel van glycerine en water om het gevaar van ontploffing terug te brengen. De frontplaat van de M4A3’s met de gelaste romp werd iets steiler geplaatst, naar 47 graden. De productie werd hierdoor vereenvoudigd en kregen de bestuurder en zijn helper een grotere toegangsluik. Tevens werd er een kanon vervoersklamp op de frontplaat aangebracht. Samen met de M4 en de M4A1 werd de M4A3 het meest gebruikte model in het Amerikaanse leger. Er werden maar weinig M4A3's aan andere landen geleverd. De Britten gaven de M4A3 de naam Sherman IV. Met het 76mm kanon werd er een 'A' aan toegevoegd (Sherman IVA). De enkele uitgerust met het 105mm geschut, die geleverd werd aan de Britten, werd de Sherman IVB. De totale productie was 11.424 M4A3's. Hiervan hadden 3370 het 76mm kanon en 3039 het 105mm kanon. De overige 5015 droegen het standaard 75mm kanon.

M4A3 met 105mm kanon in Bastogne

M4A3E2 ‘JUMBO’

Van de 5015 M4A3’s (met 75mm kanon) waren er 254 stuks bekend als de M4A3E2. Deze aanvalstank werd speciaal ontwikkeld om de infanterie te ondersteunen in Normandië. Er werd extra bepantsering aangebracht aan de voorzijde waardoor de dikte 10 cm werd (4 inches). Ook werd een nieuwe koepel geïnstalleerd die aan de voorzijde 15 cm dik was (6 inches). Met extra pantser op andere plaatsen liep het gewicht op van ± 33 ton tot ± 42 ton. Enkele van de M4A3E2’s kregen in het veld het betere 76mm kanon geplaatst.

M4A4

Deze M4 versie was uitgerust met een 6 cilinder Chrysler motor. Vanwege de grote van deze motor moest het achtergedeelte van de M4 verlengd worden. Door het gecompliceerde onderhoud van de motor werd deze versie als eerst uitgefaseerd van de produktie (september 1943). Totaal gebouwde M4A4’s, 7499 stuks, allen met het 75mm kanon. Vele M4A4’s vonden hun weg naar het Britse leger waar het bekend stond als de Sherman V.

Links een M4A5 'RAM', rechts een 'RAM'- Kangaroo

M4A5 ‘RAM’

Deze versie werd ontwikkeld en gebouwd in Canada. Samengesteld uit een mix van Amerikaanse en Britse ideeën is het nooit een succes geworden en heeft als zo danig nooit actie gezien. Pas toen het chassis werd gebruikt voor de ontwikkeling van de Britse Sexton kwam de RAM goed van pas. Ook stond de RAM aan de basis van de bepantserde personeelsvervoerder 'Kangaroo'.

M4A6

Een model die de Caterpillar D-200A Diesel motor had. Dit was om de ongelukkige Chrysler motor te vervangen. Eind 1943, na slechts 75 stuks met het 75mm kanon, werd de productie gestopt en werd er standaard gekozen voor de Ford of Continental motor. Bij de Britten stond dit model als de Sherman VII te boek.

Hierboven een gepreserveerde Sherman Firefly

SHERMAN FIREFLY

Ongeveer 600 Britse Shermans werden omgebouwd om het hoge snelheids 17pdr (ponder) kanon te herbergen. Deze waren op tijd gereed om ingezet te worden in Normandië. Deze tanks bleken de enige te zijn die opgewassen waren tegen de Duitse Panther en Tiger tank. Alle types M4’s werden gebruikt om de 17pdr te dragen maar het meest werd de Sherman V omgebouwd. Als de 17pdr geplaatst was werd er een letter ‘C’ aan het nummer toegevoegd. Een Sherman Vc Firefly van 3 Troop, A Squadron, Northamptonshire Yeomanry (Sherman 12) zou op 8 augustus 1944 de Tiger I van Michael Wittmann hebben uitgeschakeld en ook nog eens twee andere Tiger tanks tijdens de gevechten nabij St. Aignan de Cramesnil in Normandië. (andere bronnen geven aan dat dit ook een Typhoon geweest zou kunnen zijn, zie deze pagina ).

HVSS

Een opvallende verandering dat opviel aan de buitenzijde was de introductie van een nieuw schokdemper systeem, het zogenaamde Horizontal Volute Spring Suspension (HVSS). Ontworpen voor een betere vering en onderhoud werd ook het loopwerk van een track (rupsband) verbreed van 41 cm (16½ inch) naar 57.5 cm (23 inch). Bestond het originele wielstel uit twee loopvlakwielen en een bovenloopwiel, de HVSS had 4 loopvlakwielen, waarbij de bovenste terugloopwielen rechtstreeks aan het chassis vast zaten. M4’s met het HVSS systeem werden ‘ Easy Eights’ genoemd naar de als E8 aangeduide testvoertuigen.

Links het originele wielstel, de 'bogie', rechts het HVSS systeem

De M4 Sherman in actie

Met bijna 55.000 stuks gebouwd, de meest geproduceerde in de historie van de gepantserde oorlogsvoering verbaasde ik me altijd over de naam die de Britten aan de M4 gaven; 'Sherman'. Een woord dat dicht bij het woord 'German' ligt. Zijn er Shermans door eigen vuur vernietigd? Door gebrokkelde communicatie kan ik me voorstellen dat men een Sherman tank zag en aankondigde en dat een schutter aan 'vriendelijke' kant dit verstond als 'German tank'. De M4 bleek in het veld verre van ideaal. Het pantser was te licht en de bewapening van 75-of 76mm ontoereikend tegen de Duitse Panther en Tiger tank. Alleen de Britse met 17 ponder uitgeruste Sherman bleek afdoende tegen deze monsters. De zwakke bepantsering bleek wel tijdens 'Operation Goodwood' op 18 juli 1944, toen 4 Duitse 88mm kanonnen 40 Shermans vernietigden. De eerste dag gingen ruim 200 Britse en Canadese tanks verloren aan het Duitse geschut. Hier ontving de tank de twijfelachtige bijnamen 'Tommy-cooker' of 'Ronson-lighter' (naar de bekende aansteker).

Extra pantser voor de schutter en bestuurder

Alleen de enorme aantallen Shermans, beter onderhoud en logistieke voorzieningen (lees brandstof-en munitieaanvoer) was iets waar de Duitse tegenstander niet tegen op kon. Ook het aanpassen van nieuwe ontwikkelingen in het basisontwerp bleek de Sherman alleen maar beter te maken.

In veel publicaties wordt vaak aangehaald dat door de hoge vorm van de M4 de Sherman een gemakkelijk doelwit zou zijn. Deze stelling bestrijd ik. Onderstaande maten laten onder andere het verschil zien tussen de hoogte van de Sherman, 2.96 meter, en die van enkele Duitse tegenstanders. Het blijkt zelfs dat de Panzerkampfwagen V, Panther enkele centimeters hoger is! Maar het is begrijpelijk dat dit 'misverstand' leeft. De M4 is nogal kort en gedrongen met zijn lengte van 5.86 meter. De Duitse Panther heeft daarentegen een lengte van 8.86 meter, drie meter meer! En wat te denken van de formidabele, 68 ton zware, Königstiger met een hoogte van 3.10 meter en een indrukwekkende lengte van10.28 meter?! In verhouding lijken de Duitse tanks dus lager, maar zijn het niet. De kracht van de M4 was juist zijn kleine afmeting, hoge snelheid en bewegelijkheid.

MAATVERSCHILLEN TUSSEN DE M4 SHERMAN EN ENKELE DUITSE TANKS

TANKTYPE
HOOGTE
LENGTE
BREEDTE
GEWICHT
SNELHEID
M4A3
Sherman
2.96 m.
5.86 m.
2.94 m.
34 ton
48 km/u
Pz.Kpfw.IV
Ausf. J
2.68 m.
7.02 m.
3.18 m.
25 ton
24-38 km/u
Pz.Kpfw.V
Panther
2.99 m.
8.86 m.
3.27 m.
45 ton
25-46 km/u
Pz.Kpfw.VI
Tiger
2.90 m.
8.46 m.
3.73 m.
57 ton
19-37 km/u
Pz.Kpfw.VI/II
Königstiger
3.10 m.
10.28 m.
3.75 m.
68 ton
41 km/u
Jagdpanzer 173
Jagdpanther
2.72 m.
10.10 m.
3.27 m.
45 ton
25-46 km/u
Jagdpanzer 38
Hetzer
2.11 m.
6.27 m.
2.65 m.
16 ton
42 km/u

Enkele varianten die gebaseerd waren op de M4 zijn de Sherman ‘Crab’ mijnvlegeltank. Deze Britse vinding op een Sherman tank behoorde tot de ‘Hobarts Funnies’ . De Amerikanen hadden ook anti-mijn M4’s in de vorm van twee grote zware wielen die voor de loopvlakken van de tank liepen en zodoende mijnen onschadelijk maakte. Maar de voertuigen waren slecht te hanteren in modderig terrein. De Amerikanen namen daarna de Britse ‘Crab’ over als standaard mijnenopruimer. Een andere variant gebaseerd op het onderstel van de M4 was de M7 105mm Houwitzer, door de Britten ‘Priest’ genoemd vanwege de op een kansel gelijkende boordschutters positie aan de stuurboordzijde. De Britten bouwden een eigen variant op de M7, de ‘Sexton’ met een 25pdr (ponder) kanon. Hieronder is een Sexton afgebeeld die in Ver-sur-Mer (Gold Beach) is te vinden als monument (onthuld in september 2002).

Links een Sherman ‘Crab’ en rechts een Sexton 25pdr.

Er zijn nog meer varianten gebouwd met de M4 als basis zoals een bergingsvoertuig en vlammenwerpers. Er waren M4’s met raketwerpers, de T34 ‘Callilope’ (met 60 raketten boven de koepel), de T40 ‘Wizzbang’ (20 boven de koepel) en de T99 (22 raketten aan beide zijden van de koepel).

Hierboven een T34 'Callilope' met de 60 lanceerbuizen. Met als basis een M4A1.

Deze pagina is onderdeel van:

GA TERUG